Wystawy

Wszystkie artykuły
2015

YIVO w Wilnie: początki legendy

W roku 1925 założony został w Wilnie Żydowski Instytut Naukowy (w jidysz: Yidisher visnshaftlekher institut, w skrócie YIVO). Celem instytutu było badanie kultury Żydów europejskich i upowszechnianie wiedzy na jej temat. To zadanie YIVO wykonywał w sposób całościowy, prowadząc badania nad różnymi obszarami: historią Żydów, językiem i literaturą, etnografią i ekonomią, socjologią, psychologią dzieci i młodzieży, teatrem, sztuką, a nawet sportem. Ten wspaniale i z rozmachem zakrojony projekt nie osiągnął jednak szczytów, o których myśleli jego założyciele. Działalność YIVO w Wilnie została przerwana przez zmiany polityczne, które wstrząsnęły Europą w połowie XX wieku. Pierwszym uderzeniem była sowiecka okupacja w 1940 roku, procesu zniszczenia dopełnili naziści. 
 
Po II wojnie światowej część archiwów YIVO, która trafiła do Niemiec, przewieziona została do filii Instytutu w Nowym Jorku, a pojedyncze zespoły dokumentów spoczęły w magazynach wileńskich bibliotek i archiwów. Działalność YIVO w Nowym Jorku jest powszechnie znana i nagłaśniana. Ta wystawa poświęcona jest początkom YIVO w Wilnie i prezentuje świadectwa historii i pracy Instytutu zachowane w zbiorach państwowych na Litwie; większość z nich nie była do tej pory upubliczniana.
 
Pięć działów wystawy naświetla najważniejsze aspekty wileńskiego etapu YIVO – impulsy, które doprowadziły do powołania instytucji, założycieli, fundamenty i formy działania, miejsce w topografii miasta i tragiczny koniec działalności Instytutu w Wilnie. Wystawa uświadamia, w jakim stopniu Instytut wpłynął na ożywienie żydowskiego życia intelektualnego w Wilnie i w całej Europie Środkowo-Wschodniej, a jednocześnie ukazuje miasto i jego społeczność jako społeczno-kulturowy tygiel i jako źródło inspiracji dla działań Instytutu.
 
Kuratorki: Lara Lempertienė, Giedrė Jankevičiūtė
Organizatorzy: Litewski Instytut Kultury, Żydowskie Muzeum Galicja
Partnerzy: Główne Archiwum Państwowe Litwy, Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa, Biblioteka im. Wróblewskich Litewskiej Akademii Nauk, Instytut studiów żydowskich YIVO w Nowym Jorku
Projekt plastyczny: Gedas Čiuželis
 
Wsparcie finansowe: Ministerstwo Kultury Republiki Litewskiej, Państwowe Muzeum Żydowskie im. Gaona Wileńskiego
 
Wystawa jest częścią projektu „Litwa w Krakowie: sezon kultury 2015“. 
Więcej informacji na stronie internetowej: www.litwawkrakowie.lt