Kultura

Wszystkie artykuły
27.06.2019    10:00

CZWARTEK, 27.06.2019

10.00 – Pieśni ludowe w jidysz autorstwa Mordechaja Gebirtiga (część 1); Cindy Paley (US)

Warsztaty
EN, PL
Bilety: 15 PLN
Organizatorzy: Beit Polska – Związek Postępowych Gmin Żydowskich, Or Hadasz – Stowarzyszenie Żydów Postępowych w Krakowie.

Mordechaj Gebirtig był uosobieniem poety ludowego, twórcą setek pieśni ludowych w międzywojennej Polsce. Jego utwory były znane i śpiewane jeszcze za jego życia na całym świecie – wszędzie  tam, gdzie posługiwano się językiem Jidysz. Jako całość można je uznać za reprezentatywny głos walnej części kultury jidysz i utraconego świata Żydów europejskich. 
 

12.00 – Spotkanie poświęcone pamięci Chrisa Schwarza: Re-Generation. Fotograficzny portret Żydów polskich 1975–2018;  Chuck Fishman (US)

Wykład/prezentacja
EN, PL
Wstęp wolny
Organizator: Żydowskie Muzeum Galicja

O swoich podróżach do Polski i trwającym już ponad cztery dekady projekcie fotograficznym poświęconym polskim Żydom opowie Chuck Fishman. Unikatowe fotografie Fishmana z lat 70. i 80. ubiegłego wieku oraz zdjęcia wykonane przez niego w ostatniej dekadzie tworzą prezentowaną w Żydowskim Muzeum Galicja wystawę „Re-Generation”. Projekt jest niezwykłym świadectwem trwania i odrodzenia życia żydowskiego w Polsce


13.00 – O (żydowskiej) Polsce. Zagraniczna prasa o relacjach polsko-żydowskich; Christian Davis (UK), Marcin Makowski (PL), prowadzenie: Daniel Tilles (UK)

Dyskusja
EN, PL
Wstęp wolny
Organizator: Żydowskie Muzeum Galicja

Przez ostatnie 1,5 roku stosunki polsko-żydowskie weszły w etap największej w ostatnich latach próby. Po dekadach rozwoju i niezwykłych osiągnięć w budowaniu mostów między stronami dyskurs przerodził się w gorzkie debaty o skonfliktowanych narracjach dotyczących historii II wojny światowej i wzajemne oskarżenia o antysemityzm i polonofobię, przy wydatnym udziale rządów Polski i Izraela.

W jaki sposób opisują ten konflikt media zagraniczne i jak jest on postrzegany na arenie międzynarodowej? Jaką rolę mogą odgrywać media i międzynarodowa społeczność w podgrzewaniu lub łagodzeniu debaty? Jak procesy te wspływają na pozycję Polski na świecie?

Uczestnicy dyskusji:

  • Christian Davis, korespondent zagraniczny w Warszawie („Guardian”, „Observer”), autor kolumny w „Gazecie Wyborczej”. Pisał także dla „Foreign Policy”, „Politico Europe”, „New Statesman” i „Tablet Magazine”.
  • Marcin Makowski, dziennikarz tygodnika „Do Rzeczy”. Historyk i filozof. Zajmuje się tematyką z pogranicza mediów, polityki i historii. Publicysta Wirtualnej Polski, współpracownik „Dziennika Gazety Prawnej” – wcześniej wydawca w portalu Deon. Pisał do Onetu, „Forward”, „Rzeczpospolitej”, „Tygodnika Powszechnego” i Stacji7. Prowadzi program „Nocna Zmiana” w Radiu Kraków.

Prowadzenie: Daniel Tilles, pracownik Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. imigrację, politykę (ze szczególnym uwzględnieniem faszyzmu i skrajnej prawicy), rasizm, antysemityzm, historię Żydów. Współredaktor portalu internetowego Notes from Poland. Publikował także m.in. w „Foreign Policy” i „Haaretz”.


16.00 – O (żydowskiej) Polsce: Okiem amerykańskich fotografów; Chuck Fishman (US), Jason Francisco (US), Ruth Ellen Gruber (US), Tomasz Strug (PL)

Dyskusja
EN, PL
Wstęp wolny
Organizator: Żydowskie Muzeum Galicja

Chuck Fishman pierwsze zdjęcia polskich Żydów wykonał w 1975 roku. Ostatnie – zapewne kilka chwil temu. Jason Francisco przyjechał tu po raz pierwszy w 1999 roku. Od tamtej pory wraca regularnie i realizuje niezliczone projekty fotograficzne poświęcone przede wszystkim zagadnieniom Holokaustu i pamięci historycznej. Obaj są Amerykanami, a ich fotograficzne portfolia w dużej mierze poświęcone są Polsce – nie tylko tej żydowskiej.
Co zmieniło się tutaj w czasie ich wieloletnich karier? Jak doświadczenie pracy w Polsce wpłynęło na samych fotografów. Dlaczego postanowili tutaj przyjechać i czemu wciąż wracają?


16.00 – O polskich Żydach. Otwierając szufladę: ukryte tożsamości; Barry Cohen (UK), Witold Krassowski (PL); prowadzenie: Jakub Nowakowski

Dyskusja
EN
Wstęp wolny
Organizator: Żydowskie Muzeum Galicja

W swej książce, „Otwierając szufladę: Uktyre tożsamości”, Barry Cohen przedstawia 50 portretów trzech pokoleń Polaków, którzy w różny sposób odkryli swoje żydowskie pochodzenie. Wśród nich znajdziemy zarówno portrety dzieci Holokaustu, jak i przedstawicieli Drugiego Pokolenia urodzonego już po wojnie, często dzieci żydowskich komunistów i działaczy lewicy, oraz Trzeciego Pokolenia. Proces, który spowodował powrót do swego żydowskiego dziedzictwa, bezpośrednio wpłynął na odrodzenie życia żydowskiego w Polsce, a także – w związku z nim – rodzi się szereg pytań dotyczących przyszłości polskich Żydów.

Każdy z portretów uzupełniony jest o fotografię wykonaną przez Witolda Krassowskiego, jednego z najbardziej uznanych polskich fotografików. Długa przedmowa autorstwa Antony'ego Pololnsky'ego, wybitnego historyka zajmującego się dziejami polskich Żydów i głównego historyka Muzeum POLIN w Warszawie, jest wprowadzeniem i zarysowaniem kontekstu społecznego i historycznego poruszanych zagadnień.


18.00 – Czarne w Galicji: Dzieci nie płakały. Historia mojego wujka Alfreda Trzebinskiego, lekarza SS; Natalia Budzyńska (PL), prowadzenie: Aleksander Gurgul (PL)

Spotkanie autorskie
PL
Wstęp wolny
Organizator: Żydowskie Muzeum Galicja, Wydawnictwo Czarne

„Dla nas, mieszkańców Mühlberga, jest niezrozumiałe, jak taki człowiek może być zbrodniarzem” – napisali jego byli pacjenci do trybunału wojskowego w Hamburgu. Bo to przecież on, ich „dobrodziej ludzkości”, lekarz, który potrafił spędzić noc przy łóżku chorego, który fundował lekarstwa biednym, wspierał ich finansowo. Lekarz intelektualista, czytający Goethego i Schillera, kochający sztukę, pasjonujący się ezoteryką. „Człowiek bez skazy”.
Doktor Alfred Trzebinski był rasy „przeważająco nordyckiej”. Przekonany o wyjątkowości krwi niemieckiej w 1932 roku wstąpił do SS, a rok później został członkiem NSDAP, zapominając o polskim pochodzeniu swojego ojca. W 1941 roku został lekarzem w Auschwitz, potem na Majdanku, w końcu w Neuengamme. W 1946 roku skazano go na karę śmierci przez powieszenie. Trybunałem najbardziej wstrząsnął udział Trzebinskiego w egzekucji dwadzieściorga żydowskich dzieci w wieku od 6 do 12 lat. Dzieci mogły przeżyć, ale powieszono je tuż przed wyzwoleniem obozu, by ukryć, że przez ostatnie miesiące poddawano je okrutnym eksperymentom medycznym.
Natalia Budzyńska w opowieści o Alfredzie Trzebinskim mierzy się z rodzinną tajemnicą. Czytając pamiętnik wuja esesmana, próbuje też zrozumieć, jak to możliwe, że współczujący lekarz robił karierę w kolejnych obozach koncentracyjnych. Autorka w tej trudnej i emocjonalnej podróży pyta o rolę „dobrych ludzi w czasach zła”, o wolność wyboru i łatwość, z jaką z niej rezygnujemy. Przede wszystkim jednak przywraca pamięć o zamordowanych dzieciach, niemych, niemal zapomnianych ofiarach.

19.00 – The Name's Bajgelman (PL), Ola Bilińska (PL)

Koncert
Bilety: 30 PLN, 50 PLN (dostępne w biurze Festiwalu Kultury Żydowskiej i online - kliknij tutaj)
Organizator: Stowarzyszenie Festiwal Kultury Żydowskiej

Ola Bilińska, wraz z muzykami tworzącymi wspólnie z nią projekt Libelid, oddaje muzyczny hołd rodzinie Bajgelmanów, którzy znacząco wpłynęli na muzyczny krajobraz przedwojennej Łodzi. Dawid i Chaim (później Henry) Bajgelman to dwaj najwybitniejsi członkowie muzycznego klanu i to ich twórczości poświęcony będzie koncert na FKŻ.

Dawid Bajgelman był postacią niezwykle wszechstronną: skrzypkiem i altowiolistą, dyrygentem, kompozytorem i autorem tekstów. Dyrygował Łódzką Orkiestrą Symfoniczą i orkiestrą Teatru Żydowskiego Icchoka Zandberga, komponował i dyrygował w wielu teatrach w całej Polsce, nagrywał płyty dla Syrena-Electro, lecz zasłynął najbardziej jako autor muzyki do spektaklu „Dybuk” S. Anskiego, który stał się międzynarodową sensacją teatralną. W czasie wojny w Łódzkim Getcie założył i dyrygował 44-osobową orkiestrą symfoniczną.

Chaim Bajgelman był skrzypkiem, saksofonistą oraz kompozytorem, który jako jedyny z dziewięciorga muzykalnego rodzeństwa przeżył wojnę. Grał profesjonalnie już od piętnastego roku życia. Był członkiem rodzinnej grupy The Jolly Boys, którą wskrzesił w powojennych Niemczech pod nazwą the Happy Boys, grając jazzowe koncerty dla amerykańskich żołnierzy i żydowskich ocaleńców. Po wojnie wyemigrował do Nowego Jorku, gdzie kontynuował muzyczną działalność z The Happy Boys.

Ola Bilińska z zespołem zaaranżowała utwory obu braci na miarę 21. wieku: w przedwojennych pieśniach, kołysankach i fragmentach muzyki teatralnej znalazło się więc miejsce dla samplera, analogowych syntezatorów i elektronicznych efektów wokalnych. Na pierwszym planie jednak pozostają ukochane instrumenty obu braci: skrzypce i altówka, na których zagra Julia Ziętek, znana ze swojej współpracy z muzykami sceny alternatywnej, takimi jak Maciej Cieślak (Ścianka), Monika Brodka, czy zespół Mitch and Mitch. Całość brzmienia dobarwiają dwa inne niezwykłe instrumenty strunowe: wiolonczela oraz harfa. Utwory braci Bajgelman zabrzmią tym samym na FKŻ w nowoczesnej, a zarazem nieco romantycznej, akustyczno-elektronicznej odsłonie.

Ola Bilińska (głos, gitara elektryczna, elektronika), Edyta Czerniewicz (wiolonczela, głos), Julia Ziętek (skrzypce, altówka, głos), Kasia Kolbowska (harfa, głos), Sebastian Witkowski (gitara basowa, syntezatory)

Gość specjalny: Riva Berelsman, córka Chaima Bajgelmana

Ola Bilińska składa podziękowania Rivie Berelson za wprowadzenie jej do  świata dziedzictwa muzycznego jej rodziny oraz fundacji Taube Philanthropies za wsparcie badań nad muzyką rodziny Bajgelmanów.
Transmisja na żywo: jewishfestival.pl
Współorganizator: Żydowskie Muzeum Galicja